Với chủ đề “Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”, sáng ngày 26-5-2026, tại Hải Phòng diễn ra Hội thảo khoa học quốc gia “Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ , đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”. Hội thảo nhằm cung cấp các luận cứ cho Đề án “Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số” trình Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.
Hội thảo do Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phối hợp Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương, Thành ủy Hải Phòng, Tạp chí Cộng sản, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật và Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam tổ chức. Triển khai Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và nhiệm vụ được Bộ Chính trị giao, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đang chủ trì, phối hợp các ban, bộ, ngành trung ương và cơ quan liên quan xây dựng Đề án “Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số” trình Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.
Các đồng chí chủ trì hội thảo: TS Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; PGS, TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; GS, TS Nguyễn Xuân Thắng, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; TS Lê Ngọc Châu, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn Đại biểu quốc hội thành phố Hải Phòng.
Hội thảo có sự tham dự của đồng chí Dương Trung Ý, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản; Vũ Trọng Lâm, Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật; đại diện lãnh đạo Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam. Hội thảo còn sự tham dự và tham gia thảo luận của gần 300 đại biểu là đại diện các ban, bộ, ngành trung ương, các ủy ban của Quốc hội, Hội đồng Lý luận Trung ương; các sở, ban, ngành các địa phương; các viện nghiên cứu, đại học, trường đại học; các chuyên gia, nhà khoa học; các tổ chức quốc tế tại Việt Nam.
Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phát biểu khai mạc và chỉ đạo tại hội thảo_Ảnh: Đình Quyết
Phát biểu khai mạc và chỉ đạo tại hội thảo, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nhấn mạnh, đây là hội thảo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đang ra sức thi đua triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, hướng tới mục tiêu đến năm 2045 Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao, hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội. Hội thảo cần làm rõ những vấn đề lý luận về mô hình phát triển đất nước trong thời kỳ mới.
Theo đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Văn kiện Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định yêu cầu đổi mới mô hình phát triển đất nước theo hướng hiện đại, xanh, số và dựa trên tri thức; lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ yếu để phát triển nhanh và bền vững đất nước. Đại hội nhấn mạnh yêu cầu phát triển mạnh kinh tế số, xã hội số, công dân số; xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia; hình thành các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chiến lược và doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có năng lực cạnh tranh toàn cầu; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; đổi mới quản trị quốc gia theo hướng hiện đại, số hóa, minh bạch và hiệu quả.
Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh, đất nước đang đứng trước cơ hội lịch sử để bước vào kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam. Theo đó, Việt Nam phải đổi mới căn bản mô hình phát triển, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm nền tảng và động lực chủ yếu; phải phát triển dựa trên tri thức, công nghệ, dữ liệu và con người Việt Nam; phải xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ đi đôi với hội nhập quốc tế sâu rộng và hiệu quả. Đó cũng chính là con đường để hiện thực hóa khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc; nhân dân có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc; đất nước phát triển nhanh và bền vững; vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.
Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh, với tinh thần cầu thị, trách nhiệm và đổi mới, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương và Ban Tổ chức Hội thảo mong muốn lắng nghe, tiếp thu các ý kiến tâm huyết, trí tuệ và kinh nghiệm thực tiễn của các đồng chí và các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp để tiếp tục hoàn thiện đề án trình Trung ương và phục vụ công tác tham mưu chiến lược trong thời gian tới.
Đồng chí Lê Ngọc Châu, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng phát biểu chào mừng Hội thảo_Ảnh: Đình Quyết
Phát biểu chào mừng Hội thảo, đồng chí Lê Ngọc Châu, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng khẳng định, Việc Hội thảo khoa học quốc gia “Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số” được tổ chức tại Hải Phòng không chỉ là sự kiện chuyên môn mà còn là sự kết nối mật thiết giữa tư duy chiến lược của Trung ương với thực tiễn phát triển tại địa phương; thể hiện sự quan tâm, tin tưởng của Trung ương đối với vai trò, vị trí và tiềm năng phát triển của Hải Phòng trong mô hình phát triển mới của đất nước.
Đồng chí Lê Ngọc Châu cho biết, qua thực tiễn phát triển, trong giai đoạn tới, thành phố Hải Phòng xác định không chỉ phấn đấu là trung tâm công nghiệp, cảng biển, logistics hiện đại hàng đầu của cả nước mà còn phải trở thành một cực tăng trưởng dựa trên tri thức, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; là địa phương tiên phong trong đổi mới mô hình phát triển, nâng cao năng lực quản trị hiện đại và chất lượng tăng trưởng.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố đặt ra những chỉ tiêu cụ thể quyết tâm cho giai đoạn 2026 - 2030. Đó là: (1) Tốc độ tăng trưởng GRDP đạt bình quân từ 13%/năm trở lên, phấn đấu đạt 14%/năm; (2) Quyết tâm đưa tỷ trọng đóng góp của kinh tế số trong GRDP đạt trên 35% vào năm 2030; (3) Xây dựng Hải Phòng trở thành trung tâm quốc tế về đào tạo, nghiên cứu và ứng dụng khoa học - công nghệ biển của cả nước. Với đặc điểm là trung tâm cảng biển, công nghiệp, logistics và hội nhập quốc tế sâu rộng, Hải Phòng có đầy đủ các điều kiện để trở thành địa phương đi đầu trong thí điểm các mô hình phát triển mới, các cơ chế quản trị mới, hạ tầng số, cảng thông minh, logistics thông minh và các hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với công nghiệp công nghệ cao…
Bí thư Thành ủy Hải Phòng nhấn mạnh, thành phố luôn trân trọng, ủng hộ và cam kết tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho các nhà khoa học, các chuyên gia triển khai các công trình nghiên cứu và mô hình thực nghiệm tại địa phương…
GS, TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương phát biểu tại Hội thảo_Ảnh: Đình Quyết
Phát biểu đề dẫn hội thảo, đồng chí Nguyễn Xuân Thắng khẳng định, tại Đại hội lần thứ XIV, Đảng ta đề ra định hướng xác lập mô hình tăng trưởng mới với yêu cầu là chuyển đổi mạnh từ chỗ chỉ dựa chủ yếu vào vốn, tài nguyên và lao động có kỹ năng thấp sang lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực quản trị hiện đại làm động lực chính. Mục tiêu cuối cùng của phát triển không chỉ là quy mô GDP, quy mô nền kinh tế, GDP bình quân đầu người, tốc độ tăng trưởng, năng suất lao động… mà còn là nâng cao chất lượng sống, hạnh phúc và cơ hội phát triển của mọi người dân. Vì vậy, đổi mới mô hình phát triển Việt Nam không chỉ là đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế mà là đổi mới tổng thể tư duy phát triển, phương thức lãnh đạo, quản trị quốc gia, tổ chức xã hội và cách thức huy động, phân bổ mọi nguồn lực.
Theo đồng chí Nguyễn Xuân Thắng, đổi mới mô hình phát triển là điều kiện để Việt Nam vượt qua tư duy cũ, giới hạn phát triển cũ, tạo động lực mới và nâng cao năng lực tự chủ chiến lược, tự tin tự cường trong một thế giới biến động nhiều thay đổi khó lường. Cần nhận thức sâu sắc rằng trong mô hình phát triển mới, con người vừa là mục tiêu, vừa là nguồn lực và động lực nội sinh của sự phát triển.
Trong tiến trình phát triển của các quốc gia, mô hình phát triển giữ vai trò là khung khổ tổng thể định hướng cho cách thức tổ chức nền kinh tế - xã hội và chi phối toàn bộ hoạt động hoạch định, thực thi chính sách. Ở mỗi giai đoạn lịch sử, các quốc gia đều chủ động lựa chọn và điều chỉnh mô hình phát triển phù hợp với điều kiện nội tại và bối cảnh quốc tế, cụ thể hóa qua hệ thống chiến lược và kế hoạch phát triển quốc gia. Thực tiễn phát triển ở các quốc gia thành công cho thấy năng lực nhận diện đúng thời cơ, chủ động và kịp thời đổi mới mô hình phát triển đất nước trước những biến động lớn về công nghệ và trật tự kinh tế toàn cầu là yếu tố quyết định thành công của các quốc gia.
Tại Việt Nam, mô hình phát triển đất nước từng bước được hình thành, bổ sung và hoàn thiện qua các giai đoạn, thể hiện nhất quán trong các văn kiện của Đảng, nhất là tại Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (năm 1991, bổ sung và phát triển năm 2011), văn kiện các kỳ đại hội Đảng, các nghị quyết và kết luận của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư. Qua 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới toàn diện đất nước do Đảng ta khởi xướng từ Đại hội VI (năm 1986), dưới sự lãnh đạo của Đảng, đất nước ta đã đạt được nhiều thành tựu to lớn có ý nghĩa lịch sử, đưa nước ta từ một nước kém phát triển trở thành quốc gia đang phát triển có thu nhập trung bình cao, tạo tiền đề và nền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển tiếp theo.
Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, mô hình phát triển hiện hành đang bộc lộ những giới hạn mang tính cấu trúc, đòi hỏi phải được đổi mới một cách căn bản và toàn diện. Trên bình diện quốc tế, dưới tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, sự phát triển đột phá của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây và internet vạn vật đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất và quản trị. Cạnh tranh giữa các quốc gia ngày càng dựa vào năng lực đổi mới sáng tạo, trình độ công nghệ và chất lượng nguồn nhân lực. Bên cạnh đó, các vấn đề toàn cầu, như biến đổi khí hậu, già hóa dân số, bất ổn kinh tế và đứt gãy chuỗi cung ứng đang đặt ra yêu cầu phát triển theo hướng bền vững, xanh và tự chủ hơn.
Với mục đích cung cấp luận cứ khoa học cho quá trình xây dựng Đề án Đổi mới mô hình phát đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Hội thảo tập trung thảo luận, đánh giá các nội dung chính:
Thứ nhất, đánh giá toàn diện mô hình phát triển của Việt Nam qua các thời kỳ; nhận diện rõ những thành tựu, hạn chế, điểm nghẽn và nguyên nhân, nhất là các rào cản thể chế, công nghệ, dữ liệu và nguồn nhân lực. Cần đi sâu phân tích quá trình triển khai thực hiện, khoảng cách giữa kết quả đạt được và các mục tiêu, định hướng đề ra trong các văn kiện của Đảng và Nhà nước trên tất cả các mặt kinh tế, xã hội, văn hóa, môi trường, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và hội nhập quốc tế
Thứ hai, phân tích sâu bối cảnh quốc tế và các xu hướng phát triển mới, đặc biệt là cạnh tranh công nghệ, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, yêu cầu tăng trưởng 2 con số nhanh, bền vững và mục tiêu đến năm 2045; qua đó xác định các cơ hội, dư địa, thách thức đối với Việt Nam và yêu cầu cần đổi mới mô hình phát triển trong giai đoạn tới.
Thứ ba, đề xuất quan điểm, triết lý, cấu trúc và các trụ cột của mô hình phát triển mới; làm rõ vai trò trung tâm của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong tạo lập động lực tăng trưởng mới, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh và tự chủ chiến lược quốc gia.
Thứ tư, làm rõ những đột phá về thay đổi cấu trúc mô hình phát triển để đảm bảo phát triển nhanh, bền vững, bao trùm, tự lực, tự cường, tự chủ chiến lược, phát triển hôm nay không làm tổn hại đến nền tảng phát triển của ngày mai, không làm suy giảm nguồn lực cho thế hệ tương lai của đất nước. Phát triển phải đảm bảo mọi người dân đều phải được thụ hưởng, phát triển kinh tế phải đồng bộ với phát triển văn hóa - xã hội, gắn với bảo vệ môi trường; với bảo đảm quốc phòng, an ninh; phát huy vai trò của đối ngoại và hội nhập quốc tế.
Hội thảo diễn ra 2 phiên chính (phiên tham luận và phiên thảo luận), với sự tham dự, tham gia thảo luận của gần 300 đại biểu là đại diện các ban, bộ, ngành Trung ương; các sở, ban, ngành địa phương; các viện nghiên cứu, đại học, trường đại học, các chuyên gia, nhà khoa học và tổ chức quốc tế tại Việt Nam.
Phiên tham luận gồm các báo cáo với chủ đề: (i) Một số luận bàn về đổi mới mô hình phát triển quốc gia trong kỷ nguyên mới; (ii) Kỷ nguyên phát triển mới của Việt Nam: Xây dựng năng lực sản xuất quốc gia dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; (iii) Năm giải pháp để Việt Nam phát triển nhanh và bền vững 20 năm (2026 - 2045), tiền đề quan trọng nhất để trở thành nước giàu mạnh, phát triển bền vững, người dân hạnh phúc trong thế kỷ XXI; (iv) Xây dựng và triển khai mô hình phát triển Thành phố Hải Phòng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; (v) Đưa các doanh nghiệp Việt Nam lên tầm cao mới trong lĩnh vực công nghệ.
Trình bày tham luận “Một số luận bàn về đổi mới mô hình phát triển quốc gia trong kỷ nguyên mới”, GS, TS Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam cho rằng, đổi mới mô hình phát triển quốc gia trong kỷ nguyên mới là quá trình tái cấu trúc tổng thể phương thức tổ chức phát triển quốc gia, bao gồm đổi mới quản trị quốc gia, đổi mới mô hình phát triển kinh tế và đổi mới mô hình phát triển xã hội - con người.
Đổi mới quản trị và tiềm lực quốc gia: Cần xây dựng Nhà nước kiến tạo phát triển số; xây dựng nền quản trị quốc gia dựa trên dữ liệu; cần tiếp tục hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa theo hướng hiện đại, minh bạch, hiệu lực và hiệu quả; cần đổi mới quan hệ giữa trung ương và địa phương theo hướng phân cấp, phân quyền thực chất gắn với kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình và năng lực thực thi…
Đổi mới mô hình phát triển kinh tế: Đổi mới thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa;đổi mới mô hình tăng trưởng dựa vào khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Đổi mới mô hình phát triển xã hội: Đổi mới mô hình phát triển giáo dục và đào tạo theo hướng phát triển năng lực con người trong kỷ nguyên số; đổi mới mô hình y tế và chăm sóc sức khỏe theo hướng lấy phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu và y tế số làm nền tảng; đổi mới mô hình an sinh xã hội theo hướng bao trùm, linh hoạt và thích ứng với các rủi ro mới; đặt công bằng xã hội trong bối cảnh mới của công bằng số và công bằng cơ hội trong xã hội số; gắn kết giữa phát triển xã hội với chuyển đổi xanh.
Ba trụ cột này có quan hệ biện chứng, tác động qua lại và quy định lẫn nhau: trụ cột quản trị quốc gia tạo ra năng lực tổ chức và bảo vệ phát triển, trụ cột kinh tế tạo ra nguồn lực vật chất cho phát triển, thì trụ cột xã hội và an sinh xã hội bảo đảm rằng sự phát triển đó thực sự vì con người, do con người và hướng tới con người vừa là mục tiêu, động lực và thước đo cuối cùng của phát triển. Đây chính là nội dung cốt lõi làm nên bản chất tiến bộ, nhân văn và định hướng xã hội chủ nghĩa của mô hình phát triển Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Bà Francesca Nardini, Phó Trưởng Đại diện Thường trú Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) cho rằng, trong giai đoạn phát triển tiếp theo, bài toán của Việt Nam không chỉ là duy trì tốc độ tăng trưởng cao, mà còn phải bảo đảm tăng trưởng có tính bao trùm và bền vững. Điều này gắn chặt với khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo - những yếu tố có thể nâng cao năng suất và tạo ra năng lực cạnh tranh mới cho toàn bộ nền kinh tế.
Tại hội thảo, GS, TS Nguyễn Thiện Nhân đề xuất 5 giải pháp để Việt Nam phát triển nhanh và bền vững 20 năm 2026 - 2045, trở thành nước giàu mạnh, phát triển bền vững, người dân hạnh phúc trong thế kỷ XXI: Một là, quyết liệt thực hiện nguyên tắc “Phát triển bền vững về con người là nền tảng quan trọng nhất để phát triển nhanh và bền vững”, bảo đảm mức sinh thay thế từ năm 2030, chậm nhất là năm 2035; Hai là, xây dựng Đề án tăng tuổi hưu trong 10 năm 2026 - 2035 để thực hiện lộ trình tăng tuổi hưu bình quân của nam và nữ từ 59 lên 65 tuổi là đủ dài, để không xáo trộn đời sống người lao động; Ba là, rà soát chỉ tiêu tăng năng suất lao động giai đoạn 2026 - 2045 để bảo đảm tăng trưởng GDP 10% hằng năm, phù hợp với dự báo lao động giai đoạn 2026 - 2035 - 2045; Bốn là, xây dựng và triển khai ngay trong năm 2026 Đề án tăng lao động nghiên cứu và phát triển từ 75.665 người năm 2025 lên 294.000 vào năm 2045; Năm là, xây dựng trong năm 2026 và triển khai ngay từ năm 2027 Đề án tăng tổng chi xã hội cho nghiên cứu và phát triển, phù hợp với lộ trình tăng mật độ lao động nghiên cứu và phát triển, trong đó tăng tỷ lệ chi của các doanh nghiệp cho nghiên cứu và phát triển.
PGS, TS Vũ Trọng Lâm - Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật cho biết, trong quá trình kiến tạo mô hình phát triển quốc gia trong kỷ nguyên mới, có 3 yếu tố quyết định căn cơ cần tập trung giải quyết: chuyển đổi căn bản phát triển quốc gia; đột phá về thể chế và năng lực quản trị; phát triển con người gắn với quá trình chuyển đổi số. Trong bối cảnh hiện nay, dưới tác động của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ số,… cạnh tranh quốc gia đã dịch chuyển rất nhanh sang tri thức, công nghệ, năng lực sáng tạo. Thách thức đặt ra cho Việt Nam hiện nay không phải là thiếu công nghệ mà là nguy cơ tụt hậu về năng lực hấp thụ, sáng tạo công nghệ. Một quốc gia có thể nhập khẩu công nghệ nhưng không thể nhập khẩu năng lực sáng tạo công nghệ. Đồng thời, thể chế không theo kịp sự vận động của lực lượng sản xuất mới, tạo độ vênh trong quá trình phát triển.
Ở hai phiên thảo luận có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học trong các lĩnh vực kinh tế, xã hội, môi trường, khoa học, công nghệ, văn hóa, quốc phòng - an ninh, đối ngoại và hội nhập quốc tế, quản trị quốc gia, đại diện các tổ chức quốc tế, đại diện các bộ, ngành, địa phương, Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam. Qua các ý kiến phát biểu đề cập, phân tích, đánh giá và gợi mở các giải pháp có tính chiến lược nhằm đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
PGS, TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phát biểu kết luận hội thảo_Ảnh: Đình Quyết
Phát biểu kết luận hội thảo, PGS, TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh khẳng định, hội thảo nhận được sự quan tâm sâu sắc của các nhà lãnh đạo, quản lý, các cơ quan nghiên cứu, hoạch định chính sách, cộng đồng doanh nghiệp, các chuyên gia, nhà khoa học trong nước và đại biểu quốc tế với hơn 80 tham luận, 2 báo cáo trung tâm, 7 báo cáo chuyên đề và 11 ý kiến thảo luận, bình luận tại hội thảo.
Theo đồng chí Đoàn Minh Huấn, hội thảo đã nhận được sự quan tâm sâu sắc của các nhà lãnh đạo, quản lý, các cơ quan nghiên cứu, hoạch định chính sách, cộng đồng doanh nghiệp, các chuyên gia, nhà khoa học trong nước và đại biểu quốc tế, với hơn 80 tham luận, 2 báo cáo trung tâm, 7 báo cáo chuyên đề và 11 ý kiến thảo luận, bình luận tại hội thảo.
Các tham luận, ý kiến phát biểu và trao đổi tại hội thảo đã tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau: lý luận phát triển và quản lý phát triển, mô hình tăng trưởng, quản trị công, cạnh tranh quốc gia, quản trị số, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, quản trị nhân lực, phát triển bền vững, tự chủ chiến lược và vị thế Việt Nam trong trật tự phát triển mới..
Kết quả của hội thảo không chỉ thể hiện ở số lượng các báo cáo, tham luận, mà bước đầu định hình một khung nhận thức tương đối có hệ thống về mô hình phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Trong đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giữ vai trò nền tảng, động lực trung tâm và chi phối đến hiện đại hóa, quản trị quốc gia, đổi mới phương thức phát triển.
Từ các tham luận và ý kiến phát biểu tại hội thảo, theo đồng chí Đoàn Minh Huấn, có thể khái quát một số nội dung:
Thứ nhất, hội thảo đã làm rõ hơn quan niệm về mô hình phát triển trên cơ sở phân biệt mô hình phát triển với mô hình tăng trưởng, đặt trong quan hệ với mô hình phát triển tổng thể của một chế độ xã hội, tức là với tư cách là một hình thái kinh tế - xã hội, sẽ được nghiên cứu trong chương trình tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Ba mô hình này có thể được ví như ba vòng tròn đồng tâm, có quan hệ chặt chẽ với nhau. Trong đó, mô hình phát triển đất nước có cấu trúc riêng, chức năng và vai trò riêng.
Thứ hai, nhiều tham luận phân tích sâu bối cảnh, yêu cầu thúc bách phải đổi mới mô hình phát triển đất nước khi bước vào kỷ nguyên mới, nhất là trước sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển lực lượng sản xuất mới, cạnh tranh chiến lược gay gắt, xu hướng tự chủ chiến lược trên thế giới. Đặc biệt, để quản trị mục tiêu đến năm 2045 trở thành nước phát triển có thu nhập cao, yêu cầu đặt ra thúc bách phải đổi mới mô hình phát triển đất nước, giải quyết được cả vấn đề tốc độ phát triển, chất lượng phát triển và tính bền vững của quá trình phát triển.
Thứ ba, làm rõ ý nghĩa của việc đổi mới mô hình phát triển Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Đổi mới mô hình phát triển không chỉ là việc nghiên cứu lý luận, mà có ý nghĩa trực tiếp đối với hoạch định chiến lược, chính sách và tổ chức thực hiện; tính liên thông giữa phát triển ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Khi mô hình phát triển được định hình rõ, chúng ta sẽ có cơ sở để trả lời nhất quán nhiều vấn đề lớn: Ưu tiên phát triển là gì? Nguồn lực chiến lược nằm ở đâu? Thể chế cần tháo gỡ điểm nghẽn nào? Hoặc khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đi vào thực tiễn tạo ra giá trị mới bằng cơ chế nào? Doanh nghiệp Việt Nam cần được đặt ở vị trí nào? Nguồn nhân lực phải được đào tạo theo hướng nào và tiêu chí ra sao để đánh giá chất lượng phát triển?
Thứ tư, trên cơ sở đánh giá thực trạng, làm rõ sự bất cập của các mô hình phát triển hiện có để kế thừa, đổi mới phát triển, nhiều tham luận mạnh dạn đề xuất khung cấu trúc của mô hình phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Mỗi tham luận có thể đề xuất cấu trúc và phân khai các thành tố bằng nhiều cách khác nhau, nhưng đều thống nhất cấu trúc mô hình phát triển cần có các thành tố, như mục tiêu tầm nhìn phát triển và quản trị hiện thực hóa mục tiêu tầm nhìn phát triển; triết lý phát triển như là giá trị cốt lõi; chủ thể và tác nhân trong mô hình phát triển; phương thức quản trị phát triển của mô hình mới được đặt trong tổng thể của hiện đại hóa quản trị quốc gia, quản trị địa phương; nguồn lực và động lực trung tâm của mô hình phát triển đất nước; cơ chế vận hành của mô hình; các trụ cột của mô hình phát triển.
Thứ năm, các bài viết và nhiều tham luận, bình luận trao đổi tại hội thảo đã đề cập đến những giải pháp đột phá trên nhiều phương diện: thể chế kiến tạo phát triển, tạo lập môi trường, động lực, hệ sinh thái hoạt động của mô hình; giải pháp về quản trị mô hình bảo đảm vận hành có hiệu quả trong thực tế, gắn liền với tăng cường kỷ luật thực thi, khi lượng hóa được kết quả đi vào từng ngành, lĩnh vực, địa phương…
Toàn cảnh hội thảo_Ảnh: Đình Quyết
Kinh nghiệm quốc tế được nhiều đại biểu khảo sát, kế thừa, đề xuất những kế thừa, cách làm phù hợp, và nhấn mạnh những bài học thành công cũng như khuyến cáo bài học không thành công mà Việt Nam cần lưu ý. Kinh nghiệm địa phương của thành phố Hải Phòng được trình bày tại hội thảo như một phân tích trường hợp chuyển đổi mô hình tăng trưởng và tìm tòi mô hình phát triển, mô hình quản trị địa phương theo tư duy mới, dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đại biểu đến từ thành phố Cần Thơ, Long An, An Giang cũng chia sẻ các kinh nghiệm thực tiễn có giá trị. Một số tham luận đề xuất kiến nghị cách làm, tổ chức thực thi bảo đảm cho mô hình vận hành vận hành có hiệu quả phù hợp thực tế Việt Nam, thống nhất giữa hoạch định chính sách và kỷ luật thực thi.
Bên cạnh những kết quả đạt được, hội thảo cũng gợi mở nhiều vấn đề lớn cần tiếp tục phải nghiên cứu sâu hơn, toàn diện hơn. Đó là, làm thế nào để khoa học - công nghệ thực sự chuyển hóa thành năng suất quốc gia; để doanh nghiệp trở thành trung tâm của đổi mới sáng tạo; để phát triển thị trường khoa học - công nghệ và thị trường dữ liệu; để thúc đẩy thể chế thử nghiệm có kiểm soát cho các lĩnh vực mới; để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong kỷ nguyên AI; để chuyển đổi số không tạo ra bất bình đẳng số mới và Việt Nam không rơi vào ngoại vi số...
Đồng chí Đoàn Minh Huấn đề nghị, sau hội thảo, các cơ quan đồng tổ chức hội thảo tiếp tục chắt lọc, hệ thống hóa, hoàn thiện các luận cứ lý luận và thực tiễn, từ đó chuyển hóa kết quả hội thảo thành các báo cáo tư vấn, kiến nghị chính sách để phục vụ xây dựng đề án, góp phần định hình mô hình phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới./.
