Ngày 20-8-2026, tại Đại học Kinh tế Quốc dân, Báo Nhân dân, Tạp chí Cộng sản, Đại học Kinh tế Quốc dân và Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề: “Đổi mới mô hình phát triển của Việt Nam đáp ứng yêu cầu kỷ nguyên mới”.
Quang cảnh hội thảo_Ảnh: Tuấn Anh
Dự hội thảo, về phía các cơ quan đồng tổ chức có đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam; PGS, TS Phạm Minh Tuấn, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản; PGS, TS Bùi Đức Thọ, Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân; PGS, TS Bùi Quang Hùng, Giám đốc Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh.
Gần 300 đại biểu là lãnh đạo các cơ quan của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ban, ngành trung ương, các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các trường đại học, viện nghiên cứu, cộng đồng doanh nghiệp và cơ quan báo chí tham dự hội thảo.
Phát biểu khai mạc, PGS, TS Bùi Đức Thọ, Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng, sau 40 năm đổi mới, Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu quan trọng, nhưng đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình phát triển. Theo đó, nền kinh tế cần giảm dần sự phụ thuộc vào tài nguyên, vốn và lao động giá rẻ, chuyển mạnh sang dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và quản trị quốc gia hiện đại.
Trong tiến trình đó, các cơ sở giáo dục đại học, nhất là Đại học Kinh tế Quốc dân và Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao mà còn cần phát huy vai trò nghiên cứu, tư vấn chính sách, đóng góp trí tuệ cho sự phát triển đất nước. Năm 2026, hai trường cùng ghi dấu những chặng đường đáng tự hào: 70 năm của Đại học Kinh tế Quốc dân và 50 năm của Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh.
PGS, TS Bùi Đức Thọ nhấn mạnh, hội thảo là không gian để kết nối tri thức học thuật với thực tiễn hoạch định chính sách. Sự phối hợp giữa Báo Nhân dân và Tạp chí Cộng sản với hai đại học tạo nên cầu nối giữa lý luận, nghiên cứu khoa học, truyền thông và thực tiễn. Những ý kiến, sáng kiến tại hội thảo sẽ được tổng hợp, chắt lọc thành các khuyến nghị chính sách gửi tới các cơ quan của Đảng, Nhà nước, góp phần phục vụ mục tiêu phát triển quốc gia trong kỷ nguyên mới.
Đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam phát biểu tại hội thảo_Ảnh: Tuấn Anh
Phát biểu đề dẫn hội thảo, đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng biên tập Báo Nhân dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, nhấn mạnh, việc bốn cơ quan phối hợp tổ chức hội thảo là bước đi thiết thực nhằm làm sáng tỏ các luận cứ khoa học và thực tiễn, góp phần đưa Nghị quyết số 19-NQ/TW, ngày 28-7-2026, của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam vào cuộc sống.
Qua đó, hội thảo hướng tới tìm kiếm các giải pháp chiến lược, tạo nền tảng cho tầm nhìn 100 năm phát triển đất nước và mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Đồng chí Lê Quốc Minh cho rằng, sau 40 năm đổi mới, Việt Nam cần đánh giá toàn diện mô hình phát triển, nhận diện rõ những điểm nghẽn, đồng thời phát huy vai trò của các khu vực kinh tế, tăng liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước. Cần thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới như khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, AI, kinh tế số và kinh tế xanh; trong đó con người, tri thức và năng lực sáng tạo phải trở thành nguồn lực quyết định.
Theo đồng chí Lê Quốc Minh, tinh thần Nghị quyết số 19-NQ/TW đặt ra yêu cầu đổi mới mô hình phát triển gắn với hoàn thiện hệ sinh thái phát triển, hướng tới mục tiêu Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.
Mô hình mới cần dựa trên quản trị quốc gia hiện đại, hài hòa quan hệ giữa Nhà nước, thị trường và xã hội; đồng thời cân bằng giữa tăng trưởng với tiến bộ, công bằng xã hội, bảo vệ môi trường, hội nhập với nâng cao năng lực tự chủ. Trong đó, con người, văn hóa và ổn định xã hội phải trở thành những nguồn lực nội sinh quan trọng của phát triển.
Quang cảnh hội thảo_Ảnh: Tuấn Anh
Mục tiêu cuối cùng của phát triển không chỉ là tăng trưởng GDP mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân, tăng cường sức mạnh tổng hợp và năng lực tự chủ của đất nước. Vì vậy, mô hình phát triển mới cần giải quyết hài hòa giữa tốc độ và chất lượng tăng trưởng; hiệu quả kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường; hội nhập quốc tế với nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế; phát triển kinh tế - xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh. Giá trị văn hóa, nguồn lực con người và ổn định xã hội cần trở thành sức mạnh nội sinh của phát triển.
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận 3 nhóm nội dung: Mô hình tăng trưởng và các động lực phát triển kinh tế mới; phát triển văn hóa, xã hội, môi trường trong kỷ nguyên tăng trưởng mới; đổi mới tư duy, cải cách thể chế và quản trị quốc gia.
Theo PGS, TS Bùi Đức Thọ, Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân, sau 40 năm đổi mới, Việt Nam cần chuyển từ mô hình dựa vào tài nguyên, vốn và lao động giá rẻ sang phát triển dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và quản trị hiện đại. PGS, TS Bùi Đức Thọ nhấn mạnh vai trò của các trường đại học trong đào tạo nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu và tư vấn chính sách. Hội thảo là cầu nối giữa tri thức học thuật và thực tiễn, nhằm chắt lọc các khuyến nghị chính sách, góp phần phục vụ mục tiêu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Phát biểu tham luận tại hội thảo, GS, TS Ngô Thắng Lợi, Đại học Kinh tế Quốc dân, cho rằng, mô hình tăng trưởng của Việt Nam vẫn phụ thuộc nhiều vào vốn và khu vực FDI, trong khi năng suất và năng lực của doanh nghiệp trong nước còn hạn chế. Điều này đặt ra yêu cầu phải chuyển mạnh từ tăng trưởng dựa vào mở rộng nguồn lực sang nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả.
Cùng quan điểm, GS, TS Nguyễn Trọng Hoài, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, cho rằng, sau 40 năm đổi mới, Việt Nam đã đạt bước tiến ấn tượng khi từ một quốc gia có mức thu nhập bình quân đầu người dưới 100 USD vươn lên nhóm nước có thu nhập trung bình cao. Thành quả này có được nhờ huy động hiệu quả các nguồn lực về vốn, tài nguyên, thu hút FDI, qua đó tạo việc làm, thúc đẩy xuất khẩu và mở rộng quy mô nền kinh tế.
Tuy nhiên, theo GS, TS Nguyễn Trọng Hoài, những động lực từng tạo nên thành công trong giai đoạn trước đang dần tới giới hạn. Việt Nam cần chuyển từ mô hình “1i”, chủ yếu dựa vào đầu tư (Investment), sang mô hình “3i”, kết hợp đầu tư, lan tỏa công nghệ (Innovation diffusion) và đổi mới sáng tạo (Innovation). Đây là bước chuyển cần thiết để nâng cao năng suất, tăng giá trị gia tăng và đưa doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Cần tăng cường liên kết giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước. Thể chế cần có những quy định phù hợp nhằm thúc đẩy trách nhiệm chuyển giao, lan tỏa công nghệ từ doanh nghiệp FDI sang khu vực nội địa. Khi doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn quốc tế, năng lực nội tại và vị thế của nền kinh tế trong chuỗi giá trị toàn cầu mới thực sự được nâng lên.
Nhìn lại 40 năm từ khi đổi mới đất nước, TS Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cho rằng, Việt Nam đã đi từ một điểm xuất phát thấp để trở thành quốc gia có thu nhập trung bình cao. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam phải vượt qua nhiều thách thức, nhất là khi mô hình tăng trưởng hiện tại đang dần chạm tới giới hạn. Để bắt kịp các nền kinh tế mới nổi, tăng trưởng chất lượng lao động của Việt Nam phải cao gấp bốn lần, đầu tư vốn công nghệ thông tin phải tăng gấp năm lần. Nếu so Hàn Quốc, tăng trưởng TFP phải đạt ít nhất 2% trung bình mỗi năm. Ba trụ cột quan trọng là nâng cao nội lực doanh nghiệp trong nước; thúc đẩy lan tỏa công nghệ từ doanh nghiệp nước ngoài; đưa doanh nghiệp Việt Nam lên những nấc thang có giá trị cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.
GS, TS Tạ Ngọc Tấn, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh phát biểu tham luận tại hội thảo_Ảnh: Tuấn Anh
Phát biểu tham luận tại hội thảo, GS, TS Tạ Ngọc Tấn, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, nhìn lại 40 năm Đổi mới không chỉ để khẳng định những thành tựu kinh tế - xã hội mà quan trọng hơn là nhận diện quá trình phát triển sáng tạo lý luận của Đảng về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Phía sau những thay đổi của đất nước là một cuộc đổi mới sâu sắc trong tư duy lý luận. Đổi mới không chỉ là thay đổi cơ chế quản lý, điều chỉnh chính sách, mà trước hết là thay đổi nhận thức, từ đó mở đường cho những đột phá trong thực tiễn.
Điểm nổi bật xuyên suốt 40 năm đổi mới là sự thống nhất giữa “kiên định và sáng tạo”. Kiên định nền tảng tư tưởng, mục tiêu, lý tưởng; đồng thời không ngừng tìm tòi mô hình, bước đi và phương thức phát triển phù hợp với thực tiễn Việt Nam. Một trong những bước phát triển lý luận quan trọng là hình thành và hoàn thiện nhận thức về kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Đảng từng bước thừa nhận vai trò của thị trường trong phân bổ nguồn lực, sự tồn tại lâu dài của nhiều hình thức sở hữu và nhiều thành phần kinh tế. Kinh tế tư nhân từ chỗ được thừa nhận trong những năm đầu đổi mới từng bước được xác định là một động lực quan trọng của nền kinh tế.
Cùng với đổi mới kinh tế, tư duy về văn hóa, xã hội và con người ngày càng toàn diện. Con người được xác định vừa là trung tâm, chủ thể, nguồn lực, vừa là mục tiêu của phát triển. Trong lĩnh vực chính trị, nhận thức về Đảng cầm quyền, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và vai trò chủ thể của Nhân dân tiếp tục được hoàn thiện. Quan hệ “Đảng lãnh đạo - Nhà nước quản lý - Nhân dân làm chủ” ngày càng rõ hơn, gắn với yêu cầu kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Tư duy quốc phòng, an ninh chuyển mạnh sang bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Đường lối đối ngoại chuyển sang độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa và chủ động hội nhập quốc tế.
Theo GS, TS Tạ Ngọc Tấn, kiên định không đồng nghĩa với bất biến, sáng tạo không đồng nghĩa với xa rời nguyên tắc. Kiên định là nền tảng để sáng tạo không mất phương hướng; sáng tạo là điều kiện để sự kiên định có sức sống trong thực tiễn. Trong giai đoạn mới, kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược tiếp tục đặt ra những vấn đề mới đối với công tác lý luận...
Qua các tham luận và ý kiến trao đổi, hội thảo hướng tới nhận diện rõ những hạn chế, điểm nghẽn và nguyên nhân; đồng thời đề xuất các khâu đột phá, nguồn lực cần khơi thông và chính sách ưu tiên, góp phần hoàn thiện mô hình phát triển Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
PGS, TS Phạm Minh Tuấn, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản phát biểu kết luận, bế mạc hội thảo_Ảnh: Tuấn Anh
Phát biểu kết luận hội thảo, PGS, TS Phạm Minh Tuấn, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản, nhấn mạnh, các tham luận đã khẳng định tính tất yếu và tầm vóc chiến lược của việc đổi mới mô hình phát triển trong kỷ nguyên mới. Theo đó, đây không chỉ là điều chỉnh về kinh tế mà là quá trình tái thiết đồng bộ hệ sinh thái phát triển trên 7 trụ cột, gắn với khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Các tham luận và ý kiến phát biểu tập trung làm rõ một số vấn đề trọng tâm sau:
Một là, các tham luận đã khẳng định tính tất yếu lịch sử và tầm vóc chiến lược của việc đổi mới mô hình phát triển trong kỷ nguyên mới.
Hai là, khái quát khung khổ Mô hình phát triển Việt Nam theo tinh thần Nghị quyết 19-NQ/TW dựa trên sự phát triển toàn diện, hài hòa và đồng bộ. Theo đó, đổi mới mô hình phát triển không phải là sự điều chỉnh cục bộ về mặt kinh tế, mà là quá trình tái thiết đồng bộ hệ sinh thái phát triển đất nước trên 7 trụ cột cấu thành: Mô hình kinh tế; mô hình phát triển xã hội; mô hình phát triển văn hóa, con người; mô hình môi trường sinh thái; mô hình quốc phòng - an ninh; mô hình đối ngoại và hội nhập quốc tế và mô hình quản trị quốc gia.
Ba là, các ý kiến tại hội thảo đã đi sâu làm rõ mô hình tăng trưởng kinh tế - hạt nhân và động lực trung tâm của mô hình phát triển Việt Nam.
Bốn là, các trao đổi tại hội thảo đã đi sâu vào các giải pháp trọng tâm như: đột phá vào khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Ban Tổ chức sẽ tiếp thu, hoàn thiện các tham luận, ý kiến đóng góp để phục vụ nghiên cứu, tư vấn chính sách và triển khai hiệu quả Nghị quyết số 19-NQ/TW, ngày 28-7-2026, về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam, hướng đến “Xây dựng mô hình phát triển Việt Nam tự cường, hội nhập, toàn diện, lấy con người làm trung tâm, khoa học-công nghệ làm động lực và quản trị hiện đại làm bệ phóng để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình”./.
